مفاهیم درس 5     علوم  پنجم                دبستان عابدی

ما برای انجام کارهای روزمره و ورزش کردن از اندام های مختلف بدن استغاده می کنیم . 

انجام حرکت های مختلف و ورزش کردن به کمک دستگاه حرکتی ما صورت می گیرد . دستگاه حرکتی شامل استخوان و ماهیچه است .                                                                                                                                                                 ماهیچه ها :  وزن زیادی از بدن ما را  ماهیچه ها تشکیل می دهند که در زیر پوست بدن ما قرار گرفته اند .                    انواع ماهیچه ها :

1 -  ماهیچه های استخوانی ، این ماهیچه ها با اراده و اختیار ما کار می کنند. ماهیچه های استخوانی با کمک و اتصال به استخوان ها حرکت در بدن ما می شوند .                                                                                                                          2 - ماهیچه های غیر ارادی :   این ماهیچه ها به صورت خودکار عمل می کنند و در اختیار ما قرار ندارند . مانند : ماهیچه معده که به هضم و جذب غذا کمک می کند .                                                                                                                    ماهیچه قلب  که خون را در رگ ها به حرکت در می آورد . 

دست چگونه حرکت می کند ؟                                                                                                                                          حرکت دست ما نتیجه ی  جمع شدن ماهیچه های ماست . برای حرکت دست ابتدا ماهیچه ی بازو جمع شده و ساعد را به سمت بالا می آورد . در این حالت ماهیچه ی پشت بازو به صورت آزاد و راست است .سپس ماهیچه ی پشت بازو جمع شده و دست را به حالت راست نگه می دارد .

حرکت ماهیچه های لب ، دست و پا ، پک زدن و صورت در اختیار ما بوده و اختیاری است .

سر ماهیچه ها به یکدیگر یا به استخوان ها متصل است . با کوتاه شدن ماهیچه ها ، استخوانی که به آن وصل است را می کشد و اندام را به حرکت در می آورد .                                                                                                                             با خوردن شیر ، گوشت و تخم مرغ و انجام مرتب ورزش ، می توان به نیرومند شدن ماهیچه ها کمک کرد .

استخوان و اسکلت :                                                                                                                                                           مجموعه ی استخوان های بدن ما را  اسکلت  بدن می نامند که بیش از 200 عدد می باشد .                                              اسکلت بدن ما شامل : سر ، گردن ، تنه ، دست و پا می باشد .

 

             کار اسکلت در بدن ما :                                                                                                                                         1- به بدن شکل و فرم می دهد .                                                                                                                                      2 – با کمک ماهیچه ها موجب حرکت می شود .                                                                                                                3 – تکیه گاه بدن است .                                                                                                                                                 4 – از بخش های داخلی بدن محافظت می کند . ( قلب ، شش ، مغز )

استخوان های بدن ما به چند شکل اند ؟ استخوان های پهن ، کوتاه و بلند .                                                                        استخوان های بدن ما توسط نوار سفت و محکمی به یکدیگر وصل هستند . به محل وصل شدن استخوان ها مفصل می گویند . مفصل ها به ما کمک می کنند تا به راحتی حرکت کنیم . مفصل ها انواع مختلفی دارند .                                          ستون مهره ها : این قسمت از بدن ما دارای مهره هایی است که روی هم چیده شده اند.که به خم و راست شدن ما کمک می کند با فضای لوله ای شکل داخل خود از  نخاع محافظت می کند .

بین مهره های بدن و سر استخوان ها ، ماده ای نرم به نام غضروف قرار گرفته اند .                                                           کار غضروف ها :                                                                                                                                                              1- راحتی حرکت در بدن ما                                                                                                                                                   2- جلوگیری از ساییده شدن استخوان ها                                                                                                                             3-  با وارد شدن ضربه به استخوان ، ضربه به استخواندیگر را جذب و مانع آسیب دیدگی آن می شود .

باید مراقب باشیم با درست بلند کردن اجسام سنگین و درست نشستن بر روی صندلی هنگام کار و رانندگی ، به ستون مهره ها آسیب نرسانیم .

هنگام بازی و انجام ورزش ، ممکن است به ماهیچه و استخوان های ما آسیب برسد .                                                         هنگام شکستن یا ترک برداشتن استخوان ، پزشک با عکسبرداری از بخش آسیب دیده ، با گچ یا آتل ، ان قسمت را بدون حرکت نگاه می دارد تا ترمیم شود .                                                                                                                         استخوان های ما زنده اند و از ماده ی محکمی درست شده اند . اگر ستخوان آسیب ببیند ترمیم می شود .

خوردن شیر کافی و لبنیات و در معرض آفتاب قرار گرفتن ( جذب ویتامین د ) در سنین مختلف باعث رشد و استحکام استخوان ها می شود .

دستگاه عصبی : کنترل و فرماندهی اعمال ما ( اعمال ارادی و غیر ارادی ) را بر عهده دارد .                                               دستگاه عصبی سه قسمت دارد : مغز _ نخاع – رشته های عصب                                                                                      مغز : مسئول کارهای ارادی ماست . این کارها شامل  : فکر کردن ، یادگیری ، حافظه ، تصمیم گرفتن ، خواب ، خاطرات، اعمال ارادی عضلات بدن ف تشخیص و فرمان به پیامهای حسی و احساس درد . مغز توسط جمجمه محافظت می شود .

نخاع : نخاع در کنترل فعالیت های بدن به مغز کمک می کند . نخاع مسئول کارهای غیر ارادی بدن مانند : عطسه ، کشیدن دست و پا در هنگام برخورد با اجسام داغ و تیز و .... است . نخاع توسط مهره ها محافطت می شود .

رشته های عصب : این رشته ها در سراسر بدن ما پخش هستند . کار آن ها گرفتن پیام از اندام ها و رساندن به مغز و گرفتن فرمان از مغز و نخاع و رساندن به سایر اندام هاست .

رشته های عصب عکس العمل سریع دارند . طولانی و دراز هستند . شاخه شاخه هستند .